કબડ્ડી, ખો-ખો, ગિલ્લી દંડા, લગોરી, મલખંભ અને લંગડી — કોચિંગ, સ્ટાફ, અને ફરી કેલેન્ડર પર.
આ રમતો ખુલ્લા મેદાનમાં ઊછરી છે અને આજે પણ તેમને લગભગ કોઈ સાધનોની જરૂર પડતી નથી. એટલે જ કોર્ટ, સાધનોનું બજેટ કે ઇન્ડોર હોલ ન હોય તેવી શાળાઓ અને ગામડાં માટે તે વ્યવહારુ છે.
તેનો અર્થ એ નથી કે તે સહેલી છે. દરેક રમત સાચી શારીરિક તૈયારી માગે છે, અને દરેકનું સ્પર્ધાત્મક માળખું રાષ્ટ્રીય સ્તર સુધી પહોંચે છે.
શ્વાસ, સમય અને હિંમત
બે ટીમ, એક રેઇડર, દડો નહીં. રેઇડર સામેની બાજુમાં જાય છે, ડિફેન્ડરોને અડકવાનો પ્રયાસ કરે છે અને પકડાયા વિના પાછો ફરવો પડે છે. અહીં સાધનો કરતાં સમયસૂચકતા અને ઝડપી નિર્ણય વધુ કામ આવે છે. ગામના મેદાનથી લઈને રાષ્ટ્રીય સ્પર્ધા સુધી, કબડ્ડી આખા ગુજરાતમાં રમાય છે.
પીછો, છટકબારી, ખો
નવ-નવ ખેલાડીની ટીમ વચ્ચે રમાતી પીછો કરવાની રમત. દોડનારા બેઠેલા ખેલાડીઓની હરોળ વચ્ચેથી પસાર થાય છે, અને એક પછી એક ખેલાડી ખો આપીને પીછો ચાલુ રાખે છે. આ રમત ઝડપ, ચપળતા અને રમતને એક ડગલું આગળ વાંચવાની ટેવ કેળવે છે. મેદાન પર માત્ર લીટીઓ દોરવાની જરૂર હોવાથી શાળાઓમાં તે સહેલાઈથી શરૂ થાય છે.
બે લાકડી, ખુલ્લું મેદાન
નાની લાકડાની ગિલ્લી અને લાંબા દંડા વડે રમાતી રમત. ખેલાડી ગિલ્લીને હવામાં ઉછાળીને બને તેટલી દૂર ફટકારે છે. તેને ગોઠવવા લગભગ કશું જોઈતું નથી, અને એટલે જ પેઢીઓથી શેરીઓ અને ખુલ્લા મેદાનોમાં તે ટકી રહી છે.
સાત પથ્થર, એક નિશાન
તેને પિટ્ટુ પણ કહે છે. એક ટીમ દડા વડે સાત ચપટા પથ્થરની થપ્પી પાડે છે અને પછી તેને ફરી ગોઠવવા દોડે છે, જ્યારે બીજી ટીમ દડાથી તેમને આઉટ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. નિશાન, છટકબારી અને ટીમવર્ક ત્રણેય જરૂરી છે, અને પથ્થર તથા દડો હોય ત્યાં રમત શરૂ થઈ શકે છે.
થાંભલા પરની તાકાત
લાકડાના સ્થિર થાંભલા અથવા લટકતા દોરડા પર થતી કસરતની વિદ્યા. ખેલાડીઓ પકડની તાકાત, સંતુલન અને શરીર પરના કાબૂથી વિવિધ મુદ્રાઓ ધારણ કરે છે અને એકમાંથી બીજીમાં જાય છે. તેમાં ધીરજપૂર્વકની તાલીમ જોઈએ, અને શારીરિક તૈયારી શું કરી શકે તેનું તે સ્પષ્ટ ઉદાહરણ છે.
એક પગ, પૂરી ઝડપ
એક પગે કૂદતાં કૂદતાં રમાતી પીછો કરવાની રમત. પીછો કરનારે બીજો પગ જમીન પર મૂક્યા વિના સામેવાળાને અડકવાનું હોય છે. દરેક રાઉન્ડ ટૂંકો અને તીવ્ર હોય છે, અને તેમાં સંતુલન તથા સહનશક્તિ બંને જોઈએ. ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રની શાળાઓમાં તે સામાન્ય રમત છે.
આખી શાળાને હલનચલન કરાવવાનો સૌથી સસ્તો રસ્તો પરંપરાગત રમતો છે. વળી આ એવી રમતો છે જેમાં સ્થાનિક કોચ અને ઓફિશિયલ મોટે ભાગે પહેલેથી લાયક હોય છે, એટલે કાર્યક્રમ ઝડપથી શરૂ થઈ શકે છે.
અમે આ રમતોનું કોચિંગ આપીએ છીએ, તેમના માટે રેફરી અને ઓફિશિયલ પૂરા પાડીએ છીએ, અને શાળાઓને તેમને બાકીની રમતોની સાથે વાર્ષિક કેલેન્ડર પર પાછી લાવવામાં મદદ કરીએ છીએ.
કઈ રમતો અને અંદાજે કેટલા વિદ્યાર્થીઓ તે જણાવો, અમે કાર્યક્રમ તૈયાર કરી આપીશું.
